"It's the economy, stupid!" SP-wethouder Chris Ermers geeft antwoord op de vraag welk thema Oss de komende jaren zal beheersen. "Maar voor die economie zijn wel voldoende en gekwalificeerde arbeidskrachten nodig, zodat bedrijven zich kunnen ontwikkelen. Goed beroepsonderwijs zal een deel van onze kracht zijn." Oss staat vlak voor een reeks belangrijke projecten, die de gemeente het smoel 'hoofdstad van de regio' moeten geven. Het centrum, de N329, het vol krijgen van bedrijventerreinen, de Talentencampus.
Maar net nu is er die economische crisis. "Pech inderdaad", zegt centrummanager Eric Blokland. "Maar nu moet Oss juist doorstoten. Niet eerst tien keer vergaderen, als je nu gaat duimendraaien is het voorbij." Het staat er zo mooi, in de Osse toekomstvisie Op Weg Naar 2020: Oss heeft een aantrekkelijk centrum voor ondernemers en bewoners, cultuur en sport. Een regionale hoofdstad tussen Nijmegen, Den Bosch en Eindhoven met alle (sociale) voorzieningen en met bereikbare, duurzame en gevarieerde industrieterreinen.
Woorden uit 2005, geschreven op golven van voorspoed. Sindsdien werd bekend dat Bernhoven vertrekt, net als Philips, en dat bakens als Vos Logistics en Schering-Plough banen schrappen. De verkoop van De Reders-appartementen op het Bergossterrein stokte, net als gronduitgfite voor bedrijven. De verhuizing van Jan Cunen zijn uitgesteld. Wat blijft over van de ambities? Het Brabants Dagblad deed met de Universiteit van Tilburg onderzoek naar de belangrijke thema's voor de komende jaren. Waar moet Oss op inzetten om in 2020 de stad te zijn die het voor ogen heeft?
Ruim veertig procent van de mensen die reageerden op het onderzoek, vooral politici en ondernemers, vindt 'economie en infrastructuur' het belangrijkste thema. Met aandacht voor de werkgelegenheid bij Schering-Plough en andere bedrijven, en de verbetering van de N329.
Wethouder Jan van Loon zegt in 2007 in het blad Statement van de Ossche Industriële Kring (OIK), dat hij grote bedrijven wil binnenhalen. En inderdaad: in 2008 strijkt Heineken neer op Vorstengrafdonk, farmaceut OPG en inrichter Meubi-Trend melden zich. Tegelijkertijd onderzoekt Oss of ook de dienstensector uit te breiden is, om minder afhankelijk te zijn van de maak-industrie en de klap van het ziekenhuis op te vangen. Maar vooralsnog richt het zich op 'farma, food en logistieke' bedrijven. "Dus moet er iets gebeuren met de N329", meent Gerard van der Kroon, directeur van Den Hartogh Liquid Logistics én OIK-bestuurder. Zijn club telt ruim dertig bedrijven met in totaal 9964 werknemers, dik een kwart van de beroepsbevolking. Dat betekent invloed.
Van der Kroon wéét dat de N329 er over een paar jaar ligt. Liefst inclusief een goed stuk spoor zodat weg, rail en water elkaar raken. Maar hij blikt verder: "Oss ligt op een T-splitsing. Naar het noorden moet je over Den Bosch of Ravenstein. Maar een logistiek centrum moet op een kruispunt liggen. Dus: leg de N329 over de Maas. Daar hoor ik de gemeente nooit over." Dat klopt. Wethouder Jules Iding reageert afgemeten: "De N329 de Maas over? Lijkt me niet."
Zo'n 33 procent van de respondenten vindt het karakter van Oss het belangrijkste thema de komende jaren. Vooral bestuurders van maatschappelijke instellingen en verenigingsmensen zeggen dit. Oss is een stad van juichen met de handen in de zakken, 'van drie halen, twee betalen'. Cultuurpaus Mari Nelissen, directeur van bibliotheek Maasland: "Waaraan zie je nou dat Oss een regio-centrum is? Het ziekenhuis vertrekt. Top Oss? Misschien. Maar verder?" Toch, Oss groeit flink. Brabants zevende stad krijgt er Lith bij en daarna misschien Geffen. Dat worden dik over de 90.000 inwoners. Met meer groen en meer toerisme.
Misschien nog belangrijker voor het imago is het onderwijs, met de Talentencampus als duidelijkste voorbeeld. Directievoorzitter Harry Grimmius van Het Hooghuis twijfelt er niet aan dat dit project doorgaat. Hooguit zal de crisis het wat vertragen. Minder zichtbaar zijn de hbo-studenten die Het Hooghuis en ROC De Leijgraaf binnenslepen, omdat bedrijven steeds vaker om hoger opgeleiden vragen. Oss stapt voorzichtig richting kennis-stad: er zijn al tientallen hbo-plekken, onder de vlag van Fontys Hogescholen.
Van de geënquêteerden noemt 21 procent de ontwikkeling van het centrum als hoofdthema. Het moet aantrekkelijker, het moet bruisen, met terrassen en evenementen. De cultuur moet terugkeren.
Wie het Osse station uitloopt, moet zoeken naar het centrum. Maar binnen tien jaar, crisis violente, kunnen in elk geval drie in het oog springende projecten zijn afgerond: de V&D/Wal, de Koornstraat (woningen) en kantoren en winkels in Spoorzone. Voor de Spoorzone en de V&D/Wal zijn recent al plannen gepresenteerd. Kantoren, winkels, woningen, parkeren en een bibliotheek die jaarlijks 1,3 miljoen mensen trekt. Een flinke boost voor het centrum. Nelissen: "De meedenkende, verantwoording afleggende burger was mét het gemeentehuis en de cultuur uit het centrum verdrongen. Het centrum is alleen nog voor consumenten. Maar gelukkig komt die betrokken burger nu terug naar de huiskamer van de stad."
Een paar grote winkelketens zitten op het vinkentouw, als Oss genoeg winkelruimte biedt. "Natuurlijk kan je dochter van 14 naar de H&M in Den Bosch", zegt Eric Blokland. "Maar ik wil ze hier houden. Dus dat soort winkels moeten naar Oss. Ossenaren moeten niet naar Uden hoeven rijden voor Hout-Brox."
Zes procent noemt de sterke positie van de SP als belangrijkste thema. Zo'n 35 procent vindt dat het gemeentebestuur dankzij de SP veel 'aandacht heeft voor zaken die belangrijk zijn'. Eenzelfde percentage vindt dat de SP-macht juist de positie van Oss remt.
Wellicht zal de SP met de komst van de dorpen Lith en later Geffen invloed verliezen, erkent een insider. Maar voorlopig wil de partij tonen dat een bestuur met de SP geen economisch nadeel oplevert. Zie Vorstengrafdonk, zie de N329.
Hoewel sinds Oss de boot van BrabantStad miste, er wel een sfeer heerst van we-horen-er-niet-bij, constateert Harry Grimmius. "Zo van 'we doen het wel met Uden en Veghel'. Het Calimero-effect. Daar moet Oss vanaf." Er is provinciegeld nodig om de vaart er in te houden, zegt Grimmius, maar de bestuurlijke contacten in Den Bosch zijn niet bepaald optimaal. Het woord 'gebrekkig' wil Grimmius niet in de mond nemen. "Eerder vruchteloos. Oss moet een relatiebeheerder aanstellen die provinciedeuren opent voor projecten als de Talentencampus, het centrumplan."
Of Oss ondanks tegenspoed haar ambities waar kan maken? Ja, verwachten de mensen die het Brabants Dagblad sprak; die regiostad wordt het wel. Maar voorlopig even geen nieuw hooi op de vork, en eerst het banenverlies bij Schering-Plough en Bernhoven compenseren. Want: 'It's the economy, stupid!' Blokland: "Organon, Heesen, Hendriks, die moet je koesteren. Haal nieuwe bedrijven binnen met aantrekkelijke voorwaarden. Dan maar even pijn lijden. Oss kan zich geen tweede Bernhoven veroorloven."
Bewerk